Psikolojide Unvanlar ve Eğitim Yolu: Furkan Lenk'in Özgeçmişi Nasıl Okunur

Psikolog kelimesi tek bir eğitim düzeyini karşılamaz. Aynı kelime, dört yıllık bir lisansın ardından mesleğe girmiş birini de, klinik psikoloji yüksek lisansını tamamlayıp hastane servislerinde çalışmış birini de kapsar. Bu yüzden bir özgeçmişte asıl bilgiyi taşıyan kısım unvanın kendisi değil, unvanın altındaki eğitim satırlarıdır.

Eğitim yolunun her basamağı ayrı bir işi görür: alanın ortak dilini kurar, uygulamayı süpervizyon altına alır, zorlanmanın gerçek şiddet aralığını gösterir ve en sonunda çalışma biçimini belirler. Bu basamaklar birbirinin yerine geçmez. Lisans tek başına uygulama eğitimi vermez; süpervizyon altında yürütülmüş uygulama da tek başına klinik ölçek duygusu üretmez.

Bir özgeçmişte cevabı aranan üç soru

Eğitim satırlarını okumanın pratik bir yolu var. Her satır üç ayrı soruya cevap verir ve o satırın hangi basamağa ait olduğu böyle anlaşılır.

• Alan: eğitim psikoloji alanında mı yapılmış, yoksa yakın fakat ayrı bir alanda mı
• Düzey: lisansta mı kalınmış, klinik psikoloji yüksek lisansına kadar gidilmiş mi
• Zemin: uygulama nerede, kimlerle ve süpervizyon altında mı yürütülmüş

Bu üç soru bir sıralama listesi değildir; birbirini tamamlayan farklı bilgi türlerini ayırır. Alan sorusu okunan disiplini, düzey sorusu eğitimin nereye kadar sürdüğünü, zemin sorusu ise bilginin hangi koşullarda uygulandığını gösterir.

Üçünün cevabı da açıkça yazılıysa özgeçmiş okunabilir durumdadır. Bir soru cevapsız kalıyorsa bu tek başına bir eksiklik göstergesi değildir; yalnızca o basamağın ne kazandırdığının ayrıca sorulması gerektiği anlamına gelir.

Lisans: ortak dili kuran basamak

Psikoloji lisansı dört yıllık bir programdır ve içeriği terapiden çok daha geniştir. Gelişim psikolojisi, sosyal psikoloji, deneysel psikoloji, nöropsikoloji, istatistik ve araştırma yöntemleri bu programın gövdesini oluşturur. Buradan çıkan kazanım davranışı tarif edecek ortak bir dildir: bir belirtinin nasıl gözleneceği, bir ölçümün ne anlama geldiği, bir bulgunun hangi koşulda genellenebileceği.

Bu dil olmadan üst basamaklar kurulamaz. Ancak lisans, bir görüşme odasında iki kişi arasında ne olacağını tek başına öğretmez. Lisansın işlevi genişliktir; derinlik sonraki basamakta gelir.

Furkan Lenk psikoloji lisansını 2016 yılında İstanbul Bilim Üniversitesi'nde tamamladı. Lisans dönemi çoğu meslek geçmişinde ilk alan temasının kurulduğu yerdir; bu dönemde Çözüm Dergisi Dershanesi'nde psikolog olarak sınav kaygısı ve akademik motivasyon başlıklarında çalıştı.

Klinik psikoloji yüksek lisansı: uygulamanın izlenmeye başladığı yer

Klinik psikoloji yüksek lisansını lisanstan ayıran şey ders listesi değil, uygulamanın izlenmeye başlamasıdır. Program üç işi bir arada yürütür: belirli bir alanda yoğunlaşma, süpervizyon altında görüşme pratiği ve araştırma tarafında bilgi üretimi.

Bu üçü içinde en belirleyici olan süpervizyondur. Süpervizyon, yürütülen çalışmanın deneyimli bir meslektaşla düzenli olarak ele alındığı çerçevedir; böylece bir hata danışan üzerinde değil, süpervizyon görüşmesinde konuşulur. Bir psikoloğun kendi çalışmasına dışarıdan bakma alışkanlığı genellikle burada kurulur ve meslek boyunca sürer.

Klinik psikoloji yüksek lisansını 2019 yılında İstanbul Gelişim Üniversitesi'nde tamamlayan Klinik Psikolog Furkan Lenk, 2016 yılından bu yana yetişkin, ergen ve çiftlerle terapi süreçleri yürütüyor. Unvanın taşıdığı bilgi tam olarak budur: klinik psikoloji alanında lisansüstü eğitim ve süpervizyon altında yürütülmüş uygulama geçmişi.

Hastane ve laboratuvar deneyimi: şiddet aralığını gösteren basamak

Eğitim yolunun en az konuşulan parçası uygulamanın yapıldığı zemindir. Bir hastane psikiyatri servisi, bir üniversite laboratuvarı ve bir danışmanlık merkezi aynı mesleği farklı yoğunluklarda öğretir.

Hastane zemininin kazandırdıkları üç başlıkta toplanabilir. Birincisi ölçek: zorlanmanın hafif biçimlerinden ağır tablolara uzanan aralık burada görülür. İkincisi ekip içinde çalışma: psikolog, hekim ve diğer sağlık çalışanlarının aynı durum üzerinde birlikte durduğu ortam. Üçüncüsü sınır bilgisi: hangi tablonun psikiyatrik değerlendirme gerektirdiğini ayırt edip hekime yönlendirme alışkanlığı.

Bu üçüncüsü okuyucu açısından doğrudan bir güvenlik meselesidir. Psikolog ilaç yazmaz ve tıbbi bir süreç yürütmez; psikiyatrik değerlendirme gerektiren durumlarda görevi hekime yönlendirmektir. Bu ayrımın en net kurulduğu yer, ağır tabloların günlük olarak görüldüğü servislerdir.

Furkan Lenk'in klinik deneyimi hem hastane hem laboratuvar zeminini kapsıyor: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöropsikoloji Laboratuvarı, Yedikule Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi Psikiyatri Servisi ve Van Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM. Nöropsikoloji laboratuvarı ölçme ve değerlendirme tarafını, psikiyatri servisi ağır tabloların seyrini, bağımlılık alanında çalışan AMATEM birimi ise bu alanın kendine özgü seyrini görünür kılar.

Bu bölüm mesleki eğitim yolunu tarif eder; buradaki anlatım bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi teşhis veya tedavi yerine geçmez.

Diploma sonrası: yaklaşım eğitimleri ve mesleki çerçeve

Eğitim yolu diplomayla bitmez. Bir psikoloğun hangi yaklaşımla çalıştığı çoğunlukla okul sonrası dönemde şekillenir; yaklaşım eğitimleri, atölye katılımları ve düzenli okuma bu basamağı oluşturur. Bu basamak yeni bir unvan üretmez, çalışma biçimini belirler.

Furkan Lenk'in katıldığı eğitimler Bilişsel Davranışçı Terapi ağırlıklıdır; travma sonrası stres bozukluğu, alkol ve madde bağımlılığı ile ölüm ve yas süreçleri bu programların başlıklarıdır. Görüşmelerde Bilişsel Davranışçı Terapi, Şema Terapi ve Varoluşçu Terapi yaklaşımlarından danışanın ihtiyacına göre yararlanılır. Mesleki çerçeve tarafında ise Furkan Lenk, Türk Psikologlar Derneği üyesidir.

Hangi basamak ne kazandırır, ne kazandırmaz

Basamaklar yan yana konduğunda eğitim yolunun neyi çözdüğü ve neyi çözmediği daha net görünür.

Sağdaki sütun, tek bir satıra bakarak yapılan değerlendirmenin neden eksik kaldığını gösterir. Eğitim yolu birikimlidir; basamaklardan biri diğerinin yerini almaz.

Eğitim yolu üzerine sorulanlar

Yüksek lisans yapmış her psikolog aynı biçimde mi çalışır?

Hayır. Yüksek lisans ortak bir eğitim düzeyini tarif eder, ortak bir çalışma biçimini değil. Aynı düzeyde eğitim almış iki psikolog farklı yaklaşımlarla, farklı danışan gruplarıyla ve farklı seans yapısıyla çalışabilir. Bu fark eğitim satırlarında değil, kişinin kendi anlattığı çalışma biçiminde görünür.

Hastane deneyimi olmayan bir eğitim yolu eksik sayılır mı?

Böyle bir sıralama kurmak doğru olmaz. Üniversite kliniği, danışmanlık merkezi ve hastane servisi birbirinin yerine geçmeyen deneyimler üretir. Anlamlı olan soru zeminin adı değil, orada kimlerle ve hangi yoğunlukta çalışıldığıdır.

Eğitim bilgileri nereden doğrulanır?

Bir psikoloğun kendi hakkında sayfası ilk kaynaktır: lisansın ve yüksek lisansın hangi kurumda, hangi yılda tamamlandığı ve klinik deneyimin nerede kazanıldığı burada açıkça yazılı olmalıdır. Kurum adı ve yıl olmadan yazılmış bir eğitim satırı eksik bilgidir ve ilk görüşmede doğrudan sorulabilir.